Terug naar kantoor is geen strategie
Koppen in de krant over bedrijven die hun medewerkers weer vaker op kantoor willen zien. De discussie gaat los in het maatschappelijk debat, maar ook op LinkedIn. Vanuit mijn gedachte wat dit met strategie te maken heeft schrijf ik deze blog.
Bedrijven halen medewerkers weer vaker naar kantoor. In Nederland gaat het onder meer over Booking.com, waar een rechter een verplichting van minimaal 40 procent van de werktijd op kantoor redelijk vond. VodafoneZiggo heeft een voorstel gedaan om van twee naar drie kantoordagen te gaan. Ook in andere landen scherpen grote werkgevers hun regels aan.
De discussie wordt vaak gevoerd alsof er maar twee smaken zijn: thuiswerken of kantoor. Maar voor bedrijven is de vraag belangrijker: welk probleem proberen we op te lossen?
Want strategie kan een doel aangeven. Maar een strategie is op zichzelf geen oplossing.
Bedrijven noemen begrijpelijke redenen om vaker samen te werken op kantoor: betere samenwerking, een sterkere cultuur, meer innovatie en begeleiding van jonge medewerkers. Dat zijn geen onbelangrijke doelen. Een organisatie die wil groeien of veranderen, heeft mensen nodig die elkaar begrijpen, keuzes maken en aan dezelfde prioriteiten werken.
Alleen: aanwezigheid is niet hetzelfde als samenwerking. En samenwerking is nog niet hetzelfde als strategie uitvoeren.
Een kantoorregel kan ervoor zorgen dat mensen op dezelfde plek zijn. Maar daarmee is nog niet geregeld dat ze elkaar ook spreken, dat de juiste mensen samenkomen of dat ze hun tijd besteden aan wat voor de strategie het belangrijkst is. Als teams op verschillende dagen naar kantoor komen, kan iedereen aanwezig zijn zonder dat de samenwerking veel verder komt.
De kernvraag is dus niet hoeveel dagen medewerkers op kantoor zijn maar wat ze daar samen moeten bereiken.
Het verschil tussen een doel en een middel
Stel dat een directie constateert dat teams onvoldoende samenwerken. Dan is “iedereen drie dagen naar kantoor” een mogelijke maatregel. Maar het is niet de analyse. Waar loopt de samenwerking precies vast? Zijn prioriteiten onduidelijk? Werken afdelingen langs elkaar heen? Worden besluiten te laat genomen? Is er te weinig contact tussen leidinggevenden en medewerkers? Of is er simpelweg geen goed moment waarop de mensen die elkaar nodig hebben, samenkomen?
Dat zijn verschillende problemen en daardoor vragen ze dus ook om verschillende oplossingen.
Een vaste teamdag kan helpen bij afstemming. Een gezamenlijke strategiesessie kan helpen om keuzes te vertalen naar werk. Regelmatige voortgangsgesprekken kunnen zichtbaar maken waar teams elkaar nodig hebben. En soms is het nodig om de verantwoordelijkheden of besluitvorming aan te passen.
Een algemene kantoorplicht kan daar onderdeel van zijn. Maar als je het middel kiest voordat je scherp hebt welk probleem je oplost, loop je het risico dat je aanwezigheid gaat meten in plaats van vooruitgang.
Wat eerdere "terugroepacties" ons wel en niet vertellen
Dit is niet de eerste keer dat bedrijven medewerkers terug naar kantoor halen. Voor Corona was thuiswerken bij bepaalde grote multinationals normaal en ook daar wilde bedrijven hun medewerkers terug naar kantoor. Yahoo deed dat in 2013 en IBM volgde in 2017. Ook toen werd het beleid onder meer verdedigd met argumenten over communicatie, samenwerking en teamwork.
Die voorbeelden bewijzen niet dat terugkeer naar kantoor de prestaties heeft verbeterd. De bedrijven hadden bredere zakelijke problemen en het is lastig om achteraf vast te stellen wat er zonder zo’n maatregel zou zijn gebeurd. Het zou dus te makkelijk zijn om hun latere resultaten toe te schrijven aan het kantoorbeleid.
Er is wel een interessante terugkerende vraag: waarom grijpen organisaties juist bij tegenvallende resultaten naar een maatregel die zichtbaar en afdwingbaar is? Een kantoorregel is concreet. Je kunt hem communiceren, controleren en handhaven. Strategie uitvoeren is ingewikkelder. Dat vraagt om heldere keuzes, consequent gedrag, goede samenwerking en leiders die blijven sturen op resultaten.
Dat maakt de kantoorregel niet automatisch verkeerd. Het maakt wel belangrijk dat een bedrijf kan uitleggen hoe de regel bijdraagt aan de strategische doelen.
De les voor strategie-uitvoering
Bij Booking.com lijkt de aanleiding in elk geval duidelijk: het bestaande beleid werd door een beperkt deel van de medewerkers nageleefd, waarna het bedrijf de afspraak wilde aanscherpen. Dat zegt iets over het verschil tussen beleid en gedrag. Het zegt op zichzelf nog niet of de nieuwe regel de samenwerking of de prestaties verbetert.
Daar ligt voor mij de echte strategische les. Een organisatie kan een afspraak invoeren, maar daarmee is het gewenste gedrag nog niet vanzelfsprekend. En gedrag wint uiteindelijk van intentie.
Als een directie wil dat mensen meer samenwerken, moet zij concreet maken wat dat betekent in het dagelijks werk. Welke teams moeten wanneer samenkomen? Welke besluiten moeten ze samen nemen? Welke doelen delen ze? Hoe wordt zichtbaar of de samenwerking beter wordt? En wie stuurt bij als het niet werkt?
Dat vraagt meer dan een beleidsregel. Het vraagt om een bewuste inrichting van het werk en om leiderschap dat de bedoeling blijft verbinden aan de dagelijkse praktijk.
Dus: kantoor of thuis?
Die tegenstelling helpt bedrijven niet veel verder. Sommige activiteiten zijn gebaat bij fysieke ontmoeting. Andere vragen vooral om rust, concentratie of flexibiliteit. De juiste keuze hangt af van het werk, de teams en de doelen die de organisatie wil bereiken.
De strategische vraag kan in mijn ogen nooit zijn: “Hoe krijgen we iedereen weer vaker op kantoor?”
Het is de vraag: “Wat moeten onze mensen samen beter doen om onze strategie waar te maken en welke manier van werken helpt daarbij?”
Als kantoor daarvoor nodig is, organiseer het dan doelgericht. Breng de juiste mensen op het juiste moment bij elkaar en maak duidelijk wat dat moet opleveren. Maar verwar de aanwezigheid van mensen niet met de uitvoering van de strategie.
Een strategie wordt niet werkelijkheid omdat iedereen op dezelfde plek zit. Ze wordt werkelijkheid wanneer mensen begrijpen welke keuzes ertoe doen, daar samen naar handelen en verantwoordelijkheid nemen voor het resultaat.
Van kantoorbeleid naar strategie die werkt
Wil je dat jouw organisatie niet alleen goede plannen maakt, maar ze ook echt uitvoert? 8th wave helpt directies en managementteams om scherp te krijgen waar de strategie vastloopt en wat nodig is om beweging te creëren.
Of je nu wilt onderzoeken waar de uitvoering hapert, met je MT aan de slag wilt of tijdelijke versterking nodig hebt: er is een passende stap.
Bekijk de vier mogelijkheden van 8th wave: Strategy Execution Assessment, Strategy Implementation Intensive Essential, Professional en Enterprise.