Een goede strategie-implementatie begint al bij het aannamebeleid
Waarom HR, functieomschrijvingen en werving en selectie bepalend zijn voor het succes van je strategie.
Een goede strategie-implementatie begint niet bij het eerste actieplan. Ook niet bij de kwartaalrapportage, de KPI's of het overleg waarin het managementteam de voortgang bespreekt.
Een goede strategie-implementatie begint al bij de mensen die je aanneemt, de rollen die je definieert en de manier waarop je medewerkers richting geeft.
Vorige week had ik hierover een mooi gesprek met een HR-manager tijdens een Strategy Execution Intensive. Tijdens deze sessie werd duidelijk waar zij vanuit haar expertise en haar rol in het managementteam daadwerkelijk het verschil kon maken voor de uitvoering van de strategie.
Het was een interessant inzicht. Want als we het hebben over strategie-implementatie, kijken we vaak naar de directie, het managementteam, de gekozen doelen en de manier waarop we de voortgang bewaken.
Maar hoe vaak kijken we naar de rol die HR daarin speelt? En nog belangrijker: hoe goed hebben we de strategie eigenlijk verwerkt in de manier waarop we mensen aannemen, inwerken, beoordelen en aansturen? In mijn ervaring ligt daar bij veel organisaties een kans die nog onvoldoende wordt benut.
De strategie is duidelijk. Maar begrijpt iedereen wat die betekent voor zijn werk?
Een van de opvallende patronen in de resultaten van mijn gratis Strategy Execution Scan is dat managers relatief lage scores geven op vragen als:
-
Begrijpen medewerkers wat de strategie betekent voor hun dagelijkse werkzaamheden?
-
Begrijpen nieuwe medewerkers snel waar de organisatie naartoe werkt?
Dat zijn zeer relevante vragen. Want een strategie kan op directieniveau volkomen helder zijn, terwijl medewerkers in de praktijk onvoldoende weten wat die voor hun eigen werk betekent.
De directie wil bijvoorbeeld groeien in een specifieke markt. Het managementteam heeft daarvoor duidelijke keuzes gemaakt. Er zijn doelen vastgesteld en de commerciële afdeling weet welke klanten prioriteit krijgen.
Maar weet een nieuwe medewerker op de klantenservice waarom juist deze klantgroep belangrijk is? Begrijpt een medewerker in Operations welke keuzes bijdragen aan de gewenste positionering? En weet een teamleider wanneer hij zelfstandig een beslissing kan nemen die de strategische richting ondersteunt? Als het antwoord niet duidelijk is, ontstaat er een kloof tussen de strategie en de dagelijkse praktijk.
Medewerkers kunnen uitstekend functioneren binnen hun eigen functie, maar ondertussen onvoldoende bijdragen aan de doelen die de organisatie probeert te bereiken. Dat hoeft niet te komen doordat ze niet gemotiveerd zijn of hun werk niet goed doen. Misschien hebben we simpelweg onvoldoende duidelijk gemaakt wat we van hen verwachten in het licht van onze strategie.
We verwachten dat medewerkers de strategie uitvoeren, maar hebben we hun eigenlijk wel verteld wat dat concreet van hen vraagt?
Functieomschrijvingen: beschrijven we het werk of ook de bijdrage aan de strategie?
Veel organisaties hebben hun functieomschrijvingen prima op orde. Taken en verantwoordelijkheden zijn beschreven, bevoegdheden zijn vastgelegd en tijdens beoordelings- of ontwikkelgesprekken wordt besproken of iemand aan de verwachtingen voldoet. Dat is waardevol. Het geeft duidelijkheid over wat iemand moet doen en welke kennis en vaardigheden daarvoor nodig zijn.
Maar ik stel daar graag een aanvullende vraag bij:
In hoeverre maakt de functieomschrijving ook duidelijk welke bijdrage deze rol moet leveren aan de strategie van de organisatie?
Neem een organisatie die zich wil onderscheiden door uitzonderlijke klanttevredenheid. In een traditionele functieomschrijving van een operationeel manager staan mogelijk verantwoordelijkheden als het aansturen van medewerkers, het bewaken van processen, het behalen van productiviteitsdoelen en het beheersen van kosten.
Allemaal relevant. Maar als klanttevredenheid een strategische prioriteit is, wat betekent die keuze dan voor deze rol?
-
Welke bijdrage moet deze manager leveren aan de klantbeleving?
-
Welke afweging maakt hij wanneer efficiëntie botst met de kwaliteit van dienstverlening?
-
Welke beslissingen mag hij zelfstandig nemen om problemen voor klanten op te lossen?
-
Welke resultaten laten zien dat hij succesvol bijdraagt aan de strategie?
-
Hoe moet hij zijn team aansturen om die bijdrage te realiseren?
Dat zijn duidelijke voorbeelden van vragen die de verbinding leggen tussen de strategie en de functie. Zonder die verbinding bestaat het risico dat een manager vooral wordt beoordeeld op de reguliere prestaties van zijn afdeling, terwijl de strategische bijdrage onvoldoende expliciet is gemaakt. De afdeling draait goed. De processen lopen. De budgetten worden gehaald. Maar draagt de afdeling ook voldoende bij aan de strategische doelen? Dat is niet altijd hetzelfde.
Van taken en verantwoordelijkheden naar strategische bijdrage
Een functieomschrijving hoeft geen uitgebreid strategisch document te worden. Het gaat er niet om dat iedere medewerker een compleet overzicht van de bedrijfsstrategie krijgt. Het gaat erom dat de belangrijkste strategische keuzes worden vertaald naar de rollen die nodig zijn om ze waar te maken. Daarbij kun je drie vragen toevoegen aan bestaande functieomschrijvingen:
1. Welke bijdrage levert deze functie aan de strategie?
Beschrijf niet alleen wat iemand doet, maar ook waarom die werkzaamheden belangrijk zijn voor de gekozen richting van de organisatie.
2. Wanneer is iemand succesvol in deze rol?
Maak duidelijk welke resultaten, gedragingen of beslissingen bijdragen aan het succes van de strategie. Dat kunnen naast operationele resultaten ook klantgerichtheid, samenwerking, innovatie of het verbeteren van processen zijn.
3. Welke beslissingen kan iemand zelfstandig nemen?
Strategie-uitvoering vraagt dat medewerkers binnen duidelijke kaders kunnen handelen. Als iedere beslissing eerst langs een manager moet, wordt het lastig om snel en consequent naar de strategie te handelen. Door deze vragen te beantwoorden, wordt de functieomschrijving meer dan een administratief document. Het wordt een hulpmiddel om richting te geven aan de dagelijkse uitvoering.
En dan begint het wervingsproces
Als de strategische bijdrage van een functie niet duidelijk is omschreven, werkt dat door in het hele wervingsproces. De vacature wordt gebaseerd op de bestaande functieomschrijving. De nadruk ligt op taken, ervaring, opleiding en vaardigheden. Kandidaten worden geselecteerd op basis van hun geschiktheid voor het werk zoals dat traditioneel wordt uitgevoerd. Maar als de organisatie een nieuwe strategische richting inslaat, is het dan voldoende om iemand te zoeken die vooral past bij de bestaande manier van werken?
Stel dat je organisatie meer verantwoordelijkheid bij medewerkers wil leggen, sneller wil inspelen op klantbehoeften of zich nadrukkelijker wil onderscheiden door innovatie. Dan zoek je misschien niet alleen iemand met de juiste vakkennis. Je zoekt ook iemand die binnen duidelijke kaders zelfstandig beslissingen kan nemen, actief samenwerkt met andere afdelingen of kansen ziet om bestaande werkwijzen te verbeteren. Als die verwachtingen niet in de vacature staan, is het voor kandidaten lastig om te begrijpen wat de organisatie werkelijk nodig heeft. En voor de organisatie wordt het moeilijker om te beoordelen of een kandidaat past bij de strategische opgave.
Hoe vaak zie je de strategie terug in vacatures?
Kijk eens naar de vacatures die jouw organisatie momenteel open heeft staan. Hoe duidelijk wordt daarin beschreven waar de organisatie naartoe werkt? Welke strategische uitdaging speelt er? En welke bijdrage verwacht de organisatie van de nieuwe medewerker aan die richting?
Natuurlijk hoeft niet iedere vacature de volledige strategie te bevatten. Dat zou onnodig en soms zelfs onwenselijk zijn. Maar een kandidaat voor een commerciële functie zou bijvoorbeeld moeten kunnen begrijpen welke marktpositie de organisatie wil bereiken en hoe de rol daaraan bijdraagt. Een nieuwe operationeel manager zou moeten kunnen zien welke ontwikkeling de organisatie doormaakt en welke veranderingen van hem of haar worden verwacht. En iemand die verantwoordelijk wordt voor innovatie zou moeten begrijpen welke strategische ambities de basis vormen voor het werk.
Als dat ontbreekt, missen we een kans om al vóór de eerste werkdag richting te geven.
Het sollicitatiegesprek: een gemiste kans om de strategie concreet te maken
Hetzelfde geldt voor het sollicitatiegesprek. We vragen kandidaten naar hun ervaring, motivatie, kwaliteiten en ontwikkelpunten. We bespreken de functie, het team en de arbeidsvoorwaarden. Maar hoeveel aandacht besteden we aan de vraag hoe iemand kan bijdragen aan de strategie? En hoeveel ruimte geven we kandidaten om zelf vragen te stellen over de koers van de organisatie?
Een kandidaat die vraagt naar de strategische prioriteiten, de uitdagingen voor de komende jaren of de ruimte om zelfstandig beslissingen te nemen, laat zien dat hij of zij verder kijkt dan de takenlijst. Toch kunnen juist dit soort vragen lastig te beantwoorden zijn wanneer de strategie onvoldoende is vertaald naar de praktijk. De manager kent de strategische ambities, maar weet misschien niet precies wat die betekenen voor de functie. HR heeft een goede vacature opgesteld, maar beschikt niet over voldoende concrete informatie over de strategische bijdrage van de rol.
Het gevolg is dat de kandidaat een algemeen verhaal hoort over groei, kwaliteit, klantgerichtheid of innovatie, zonder dat duidelijk wordt wat dat in het dagelijkse werk betekent. Dat is een gemiste kans voor beide partijen. De organisatie kan onvoldoende toetsen of de kandidaat past bij de strategische opgave. De kandidaat kan moeilijk beoordelen of de rol aansluit bij zijn of haar ambities en manier van werken.
Een goed sollicitatiegesprek gaat daarom niet alleen over wat iemand kan, maar ook over de bijdrage die iemand moet leveren aan waar de organisatie naartoe wil.
Nieuwe medewerkers inwerken: niet alleen uitleggen wat we doen, maar ook waarom
Ook na het aannemen van een nieuwe medewerker is de verbinding met de strategie belangrijk. Een goed inwerkprogramma helpt iemand om de organisatie, de collega's, de systemen en de werkzaamheden te leren kennen. We zien dit altijd als cruciaal en de meeste hebben ervaring met hoe het niet moet omdat het al lastig genoeg is voor een organisatie. We zijn al blij als er iets gestructureerd inwerken plaatsvind en de toegangspas en emailadres de eerste dag al werkt (zeg ik uit eigen ervaring)
Maar er is nog een vraag: hoe snel begrijpt een nieuwe medewerker wat de organisatie probeert te bereiken en hoe zijn of haar eigen werk daaraan bijdraagt? In veel organisaties wordt de strategie bij de introductie wel genoemd. De directie vertelt iets over de ambities, er is een presentatie over de organisatie en misschien krijgt de medewerker een strategisch plan mee. Daarna verschuift de aandacht naar de dagelijkse werkzaamheden. Dat is begrijpelijk, maar juist in de eerste periode ontstaan gewoonten en verwachtingen die lang kunnen doorwerken. Nieuwe medewerkers leren hoe het werk hier wordt gedaan, welke beslissingen belangrijk zijn en waarop hun manager let.
Als de strategische richting in die periode onvoldoende wordt verbonden aan het werk, vullen mensen de ontbrekende informatie zelf in. Ze kijken naar wat collega's doen, welke problemen de meeste aandacht krijgen en welke prestaties worden beloond. Daarmee kan onbedoeld een andere richting ontstaan dan de directie voor ogen heeft.
Een sterker inwerkprogramma maakt daarom expliciet:
-
Waar wil de organisatie naartoe?
-
Welke strategische keuzes zijn daarvoor gemaakt?
-
Wat betekent dat voor deze afdeling en functie?
-
Welke resultaten en gedragingen zijn belangrijk?
-
Welke beslissingen mag de medewerker zelf nemen?
-
Hoe werken verschillende teams samen om de strategie waar te maken?
Zo wordt de strategie niet iets wat een nieuwe medewerker alleen tijdens een presentatie hoort, maar een kader dat helpt om het dagelijkse werk te begrijpen.
HR is geen ondersteunende functie aan de zijlijn van de strategie
Dit brengt me terug bij het gesprek met de HR-manager tijdens de Strategy Execution Intensive.
Wat mij daarin aansprak, was het inzicht dat zij vanuit haar eigen expertise en haar positie in het managementteam concreet kon bijdragen aan een betere strategie-uitvoering. HR hoeft daarvoor niet zelf verantwoordelijk te worden voor alle strategische resultaten. En het is ook niet de bedoeling dat HR de uitvoering van de strategie van de directie overneemt. De kracht zit juist in het verbinden van de strategische keuzes aan de manier waarop mensen worden geselecteerd, ontwikkeld, beoordeeld en aangestuurd.
Denk aan vragen als:
-
Hebben we de juiste competenties en leiderschapskwaliteiten in huis om onze strategie te realiseren?
-
Sluiten functieomschrijvingen aan op de strategische prioriteiten?
-
Werven en selecteren we mensen die passen bij de richting waarin de organisatie zich ontwikkelt?
-
Begrijpen nieuwe medewerkers wat de strategie betekent voor hun rol?
-
Sluiten onze beoordelings- en ontwikkelgesprekken aan op wat we strategisch belangrijk vinden?
-
Hebben managers de vaardigheden en beslissingsruimte om medewerkers daarin mee te nemen?
Dit zijn geen uitsluitend HR-vraagstukken. Het zijn strategische vraagstukken waarbij HR een belangrijke bijdrage kan leveren.
Daarom hoort de rol van HR wat mij betreft ook altijd thuis aan de managementtafel. Niet alleen om te praten over bezetting, verzuim, ontwikkeling en personeelsbeleid, maar ook om mee te denken over de vraag of de organisatie de mensen, vaardigheden en werkwijzen heeft om haar strategie waar te maken.
Bestaande medewerkers verdienen dezelfde strategische duidelijkheid
Een goed aannamebeleid is belangrijk, maar daarmee ben je er niet. Je kunt nieuwe medewerkers zorgvuldig selecteren en goed inwerken, terwijl bestaande medewerkers nog steeds onvoldoende begrijpen wat de strategie voor hun dagelijkse werk betekent. Ook daar ligt een belangrijke verantwoordelijkheid voor het managementteam en de leidinggevenden.
De strategie moet terugkomen in de gesprekken die managers met hun teams voeren. Niet alleen tijdens de jaarlijkse presentatie of het periodieke beoordelingsgesprek, maar juist wanneer prioriteiten worden gesteld, besluiten worden genomen en resultaten worden besproken.
Dat vraagt om een andere manier van aansturen:
- In plaats van alleen te vragen of het werk op tijd af is, kun je ook bespreken of het werk bijdraagt aan de strategische doelen.
- In plaats van uitsluitend te kijken naar individuele prestaties, kun je bespreken hoe teams elkaar helpen om gezamenlijke resultaten te bereiken.
- En in plaats van medewerkers alleen te vertellen wat ze moeten doen, kun je uitleggen waarom iets belangrijk is en binnen welke kaders ze zelf keuzes kunnen maken.
Dat geeft medewerkers meer houvast. Het maakt duidelijk waar ze hun aandacht op moeten richten en helpt hen om zelfstandig beslissingen te nemen die passen bij de strategie. Natuurlijk vraagt dat om heldere kaders. Niet iedere medewerker hoeft alle strategische afwegingen zelf te maken. Maar iedereen moet wel voldoende begrijpen om het eigen werk in de juiste richting uit te voeren.
Van inzicht naar actie: vijf praktische stappen
Wil je de verbinding tussen HR en strategie-uitvoering versterken? Dan hoef je niet direct het hele personeelsbeleid opnieuw in te richten. Begin met een paar concrete stappen:
1. Kies een strategische prioriteit
Neem één belangrijke strategische prioriteit en onderzoek welke functies en teams bepalend zijn voor het realiseren ervan. Bijvoorbeeld: klantbehoud, winstgevende groei, innovatie of operationele betrouwbaarheid.
2. Bekijk de bijbehorende functieomschrijvingen
Onderzoek of duidelijk is welke bijdrage de betreffende functies aan die prioriteit leveren. Zijn de verwachtingen concreet? Zijn de verantwoordelijkheden helder? En is duidelijk welke beslissingen iemand zelfstandig kan nemen?
3. Controleer de vacatures en selectiecriteria
Wordt de strategische bijdrage ook zichtbaar in de manier waarop nieuwe medewerkers worden geworven en geselecteerd? Bespreek met HR en de betrokken managers welke kennis, vaardigheden en gedragingen nodig zijn om de strategische doelen te realiseren.
4. Maak de strategie onderdeel van het inwerkprogramma
Zorg dat nieuwe medewerkers niet alleen leren hoe het werk wordt gedaan, maar ook begrijpen waar de organisatie naartoe werkt en wat hun eigen rol daarin is. Maak dat concreet met voorbeelden uit hun dagelijkse werk.
5. Verbind strategie aan gesprekken en ontwikkeling
Bespreek met leidinggevenden hoe zij de strategie terug laten komen in werkoverleggen, voortgangsgesprekken en ontwikkelgesprekken. Zo wordt de verbinding met de strategie geen eenmalige activiteit, maar onderdeel van de manier waarop de organisatie wordt aangestuurd. Begin klein, leer van de praktijk en breid de aanpak uit naar andere functies en teams.
De basis voor rust, richting en resultaat
Een organisatie kan een uitstekende strategie hebben en toch moeite hebben om die in de praktijk te realiseren. Dat komt niet altijd doordat de doelen onduidelijk zijn of doordat medewerkers onvoldoende hun best doen. Soms ontbreekt de verbinding tussen de gekozen strategie en de manier waarop de organisatie haar mensen werft, inwerkt, ontwikkelt en aanstuurt. Dan ontstaat er onbedoeld een verschil tussen wat de directie belangrijk vindt en waarop medewerkers zich dagelijks richten.
Door de strategie te vertalen naar functieomschrijvingen, vacatures, selectiegesprekken, inwerkprogramma's en de dagelijkse aansturing, maak je die verbinding concreter. Dat helpt medewerkers om te begrijpen wat er van hen wordt verwacht, geeft managers betere handvatten om richting te geven en helpt HR om vanuit haar expertise bij te dragen aan de strategische doelen. Het resultaat is niet dat iedereen voortdurend met de strategie bezig moet zijn. Het resultaat is juist dat mensen hun dagelijkse werk beter kunnen doen, met meer duidelijkheid over wat belangrijk is en waarom.
Een succesvolle strategie-uitvoering begint niet pas wanneer medewerkers aan het werk gaan. Ze begint al bij de keuzes die je maakt over de mensen die je aanneemt en de bijdrage die je van hen verwacht.
En die verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij HR. Ze begint bij de directie en het managementteam, die samen duidelijk moeten maken waar de organisatie naartoe wil en wat dat van iedereen vraagt.
Hoe staat jouw organisatie ervoor?
Met 8th Wave help ik directies en managementteams om de stap van strategie naar uitvoering concreet te maken. Daarbij kijken we niet alleen naar doelen en plannen, maar ook naar de manier waarop leiderschap, samenwerking, verantwoordelijkheden en de organisatie-inrichting de uitvoering ondersteunen.
Wil je onderzoeken waar jouw organisatie kansen laat liggen? Met de gratis Strategy Execution Scan krijg je in ongeveer 10 minuten inzicht in acht essentiële bouwblokken van succesvolle strategie-uitvoering, inclusief een persoonlijk rapport met mogelijke verbeterkansen.
Je kunt de scan vrijblijvend invullen en de uitkomsten direct bekijken. Want strategie wordt pas werkelijkheid als de hele organisatie weet waar ze naartoe werkt en begrijpt welke bijdrage ze daaraan kan leveren.